Je bent wat je moeder eet

De eerste duizend dagen, van de conceptie tot de tweede verjaardag, zijn cruciaal voor iemands levenslange gezondheid. Tessa Roseboom, hoogleraar bij het AMC, schreef er een boek over. Op woensdag 18 april 2018 heeft ze het eerste exemplaar overhandigd aan Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Waar je wieg staat bepaalt in belangrijke mate je kansen in het leven. Een meisje uit Japan wordt naar verwachting ruim tachtig jaar, terwijl een meisje uit Angola maar vierenveertig jaar wordt”, schrijft Tessa Roseboom in ‘De eerste 1000 dagen’. Dat heeft volgens de hoogleraar vroege ontwikkeling en gezondheid weinig te maken met erfelijke factoren, maar alles met de omstandigheden waarin deze kinderen opgroeien. Al vanaf het allerprilste begin. In de wetenschap gemeengoed, in de praktijk nog altijd onderbelicht. Met haar nieuwe boek hoopt AMC’er Roseboom daar verandering in te brengen. Roseboom: “Als een mensenleven zo wordt beïnvloed door die eerste periode, moet daar echt veel meer aandacht naar uitgaan.”

Fundament voor het leven

Geen rauw vlees! Pas op met die kaasjes! Zwangere vrouwen krijgen nu nog vooral te horen wat ze allemaal niet mogen eten. “De focus zou juist veel meer moeten liggen op wat je wél eet. Je kind wordt letterlijk samengesteld uit de bouwstenen die jij met je voeding binnenkrijgt. In de eerste twaalf weken van de zwangerschap worden met die bouwstenen al meteen alle organen van je kind aangelegd. Het is dus echt zaak om vanaf dag één van je zwangerschap zo gezond mogelijk te leven.”

Met gegevens uit de Hongerwinter toonde Roseboom eerder al aan dat de tijd in de baarmoeder het fundament vormt voor het leven. Je bent wat je moeder eet, was haar samenvatting toen ze in 2000 aan het AMC op haar onderzoek promoveerde. Nu, achttien jaar, later benadrukt ze in haar boek nogmaals hoe belangrijk die voeding is voor de ontwikkeling van een kind. En dan met name in de eerste duizend dagen. Gaat het mis in die periode, dan zijn de gevolgen voor de gezondheid, de hersenontwikkeling, de intelligentie en dus de productiviteit, het inkomen én het geluk van een kind onontkoombaar.

Een goed begin is het halve werk

Kinderen die een belabberde start hebben gehad zijn dus sowieso de klos? Roseboom: “Je blijft zelf nog altijd invloed houden op hoe gezond je bent. Wel is het zo dat een kind met een minder goede start meer kans heeft op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, diabetes, long- en nierziekten of depressieve klachten. Zo’n kind heeft dus nog meer profijt van een gezonde levensstijl dan iemand die wel een goede start heeft gehad. In de hit Sterrenstof verwoordt de Jeugd van Tegenwoordig het wel mooi: Een goed begin is het halve werk. Maar een goed begin is maar de helft.” 

“Feit blijft dat een keur aan wetenschappelijk onderzoek inmiddels heeft aangetoond dat de basis voor een gezond, productief leven in die beginperiode wordt gelegd. Hoog tijd dat die kennis doordringt tot de praktijk. Voor mij was dat de aanleiding om al het wetenschappelijke onderzoek over dit onderwerp nu eens in begrijpelijke taal op te pennen. Bijvoorbeeld voor beleidsmakers, die de omstandigheden kunnen creëren waarin ouders hun kind die goede start kunnen geven.”

Hogere cijfers en een beter salaris 

Als voorbeeld van een goede aanpak noemt Roseboom het Deense overheidsbeleid rond zwangerschapsverlof. “In 1977 voerden ze daar betaald zwangerschapsverlof van vier maanden in. De impact was enorm. Niet alleen leidde het ertoe dat veel meer vrouwen die borstvoeding gingen geven, ook de kinderen plukten er de rest van hun leven de vruchten van. Zo deden ze het beter op school en hadden ze als volwassene hogere salarissen dan kinderen die vlak voor de invoering van het betaalde ouderschapsverlof werden geboren.” 

Een mooi voorbeeld van de winst die er te behalen valt als niet alleen de aanstaande ouders, maar ook de overheid investeert in die eerste duizend dagen. Roseboom is dan ook zeer verheugd dat minister De Jonge het eerste exemplaar van haar boek in ontvangst heeft genomen. Nog voor de zomer start diezelfde De Jonge bovendien met het landelijke programma Kansrijke Start, mede opgesteld door een denktank waarvan Roseboom deel uitmaakt.

Kansrijke Start zal zich onder andere richten op het verbeteren van de samenwerking tussen wijkteams, kraamzorg, de verloskundige zorg en de jeugdgezondheidszorg. Ook het verbeteren van de voorlichting over anticonceptie en een gezonde zwangerschap bij (aanstaande) ouders wordt een belangrijk aandachtspunt . “Een fantastisch voorbeeld van hoe wetenschappelijk onderzoek, dat met name hier in het AMC heeft plaatsgevonden, vertaald wordt naar de praktijk.” 

Bron: Onsamc